logo

انتشار فرهنگ لغت فارسی - فرانسه، تألیف ژیلبر لازار
رضا افشار نادری

در آخرین ماه های سال 2017، تجدید چاپ فرهنگ لغات فارسی- فرانسه ژیلبر لازار منتشر شد که به راستی برای تمامی کسانی که از دور یا نزدیک با زبان و ادبیات فارسی ارتباط دارند، یک رویداد ادبی قابل توجه محسوب می شود. کتاب اگر چه صفحات زیادی دارد، اما استفاده از آن راحت است. جلد کتاب نرم است و در قطعی کمی بزرگ تر از قطع رایج کتاب های جیبی به چاپ رسیده است. در پشت جلد اشاره شده که این فرهنگ دارای 24000 مدخل و 40000 اصطلاح است که با حروف عربی- فارسی و آوانگاری لاتین آمده است. اصطلاح حروف «عربی- فارسی» برای آن استفاده شده که برخی از کاراکترهای الفبای فعلی ایران از دوره پیش از اسلام نشأت گرفته اند.
در آخرین ماه های سال 2017، تجدید چاپ فرهنگ لغات فارسی- فرانسه ژیلبر لازار منتشر بدون تردید نگارش چنین فرهنگ لغتی، موفقیتی چشمگیر برای ژیلبرت لازار، زبانشناس برجسته، محسوب می شود. همچنین وی در مقدمه، از همکاری خود با مهدی قوام نژاد در تألیف این فرهنگ لغات نام می برد. در خصوص انتخاب یا عدم انتخاب مدخل ها، بر اساس ترکیب اسامی چند بخشی در این کتاب چنین گفته شده است:
«ترتیب و توالی کلمات ترکیبی (با یا بدون پیوستگی اُ [O])، در شرایطی که دو واژه ترکیبی به تنهایی دارای معنا باشند، در یکی از ترکیب ها آمده است؛ اما اگر یکی از ترکیب ها به طور مستقل وجود نداشته باشد، یک مدخل جدید به فرهنگ لغات افزوده می شود. بر این اساس، کور و کچل (gueux, misérable) زیر سرواژه کچل (teigneux)؛ کت و شلوار (complet, costume) زیر سرواژه کُت (veste)، اما پَک و پوز (mine, figure) خود یک سرواژه است، زیرا پوز (museau) وجود دارد، اما پَک خیر».
ایرانیان به عنوان مردمان فارسی زبان، ظرافت ها و روشنایی های زبانی را در زبان شعرایی چون سعدی و حافظ می بینند. ژیلبر لازار در تألیف و تکمیل این اثر خود، که مشخصاً بر پایه ی فرهنگ لغات فارسی- انگلیسی حیم تنظیم شده است، فرهنگ لغات دوزبانه دیگری چون فرهنگ فارسی- روسی روبینچیک، فرهنگ فارسی- فرانسه معلم و چندین فرهنگ دیگر را در نظر داشته است. وی همچنین از فرهنگ لغات تک زبانه نیز در تکمیل کار خود بهره برده است، به ویژه فرهنگ لغات فارسی معین.
البته این موفقیت موجب شده تا نسخه های کپی شده و جعلی زیادی از این فرهنگ لغات در ایران و شاید دیگر کشورهای فارسی زبان منتشر شود؛ لذا باید توجه داشت که حتماً نسخه ی اصلی کتاب از ناشر آن در منطقه چهارده پاریس، خریداری شود. به عنوان یک پژوهشگر و ادیب، کتاب ژیلبر لازار که با دقت نظر زیادی تألیف شده است، دو زبان از دو سوی مختلف جهان را در کنار هم می ­نشاند. در حقیقت زبان فارسی، از طرفی یک زبان شاعرانه ی برجسته است که تعبیر و تأویل های مختلفی را به خود می پذیرد

. یعنی زبانی که اجازه می دهد مخاطبان آن بتوانند حتا پس از گذر قرن ها، به اثری چون دیوان حافظ رجوع کنند، و بدون اینکه این زبان کهنه شده باشد، بتوانند غزلیات آن را با نگاهی عرفانی یا حتا اَتئیستی تأویل و تفسیر کنند. از طرف دیگر، در زبان فرانسه به عنوان زبانی دیپلماتیک، برای هر یک از تفاوت های معنائی، اصطلاحی مشخص وجود دارد تا امکان تردید یا سوء تفسیر وجود نداشته باشد. به هر صورت این فرهنگ لغات، اثری است که اختلاف های معنایی را برای مخاطبانش برطرف می کند، مخاطبانی که می توانند مترجمان، دانشجویان، دانشگاهیان، فرانسه زبان ها و دیگرانی که با زبان فارسی در ارتباط هستند، باشند.

مشخصات کتاب:
فرهنگ لغات فارسی - فرانسه، ژیلبر لازار، با همکاری مهدی قوام نژاد، انتشارات «خانه فرهنگ لغات»، سه ماهه چهارم سال 2017، صفحه 485.